Yaa Gyasi - Droga do domu

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : Droga do domu (Homegoing) Autor: Yaa Gyasi Ilość stron: 412 Wydawnictwo: Literackie Rok wydania: 2016 Cena: 42,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2016-12-06 Ocena: 75/100

XVIII wiek, Ghana, zachodnie wybrzeże Afryki. Dwie przyrodnie siostry mieszkają w odległych wioskach, nigdy się nie spotkały, nie wiedzą nawet o swoim istnieniu.

Pierwsza z nich, Effia, poślubia angielskiego kolonizatora, dowódcę twierdzy Cape Coast Castle i żyje u boku kochającego męża. Druga, Esi, trafia do twierdzy w dramatycznych okolicznościach. Uprowadzona, wrzucona do lochu, zostaje następnie wysłana za ocean i sprzedana jako niewolnica.

Wiedza polskiego czytelnika w przedmiocie losĂłw społeczności afroamerykańskiej jest dość fragmentaryczna oraz kliszowa. Z jednej strony miało miejsce niewolnictwo i związana z nim wojna secesyjna, z drugiej od lat 50. po lata 80. minionego wieku toczyła się walka o prawa obywatelskie (jakie konkretnie, poza zniesieniem segregacji, niekoniecznie przeciętny Polak będzie wiedział). Podobnie mamy do czynienia z „dobrą” Północą i „złym” (choć tu cudzysłów niekoniecznie jest juĹź uzasadniony) Południem. Co jednak działo się pomiędzy tymi okresami, jak teĹź jak dane zróşnicowanie się wykształciło i na ile jest uzasadnione – to juĹź terra incognita. Po części mroki te rozwiewa Yaa Gyasi.

Naturalnie imię i nazwisko autorki niekoniecznie kojarzy się z typowo amerykańską angielszczyzną, choć w tym przypadku można się doszukiwać wielu związków z takim Barackiem Husseinem Obamą II. Młoda pisarka jest bowiem w istocie imigrantką, spinającą niejako swoją osobą dwa kontynenty. Ta dychotomia znajduje zaś odzwierciedlenie w konstrukcji samej książki.



Kultową powieścią poświęconą losowi amerykańskich Czarnych są „Korzenie” Alexa Haley'a, przedstawiająca losy kolejnych pokoleń, przeskakując na kolejne w momencie ich nieodwracalnego zerwania z poprzednimi. Co jednak jest szczegĂłlną wartością „Drogi do domu”, autorka nie zrywa nagle wątku wraz z wyzwoleniem, lecz snuje opowieść aĹź po czasy współczesne, prezentując trwałość Golgoty tej społeczności.

Co jednak szczegĂłlnie pasjonujące, scena amerykańska stanowi tylko jedną stronę medalu, niejako symultanicznie autorka prezentuje bowiem losy ich afrykańskich pobratymcĂłw, ktĂłrzy pozostali w swej ojczyĹşnie – i trudnili się chociaĹźby handlem niewolnikami. Pewien Ĺźal rodzi tylko pewne zbagatelizowanie czasĂłw współczesnych, stronienie od jakiejkolwiek oceny Ĺźycia po dekolonizacji.

Od czasu do czasu autorka jednak zbacza z historycznych ścieżek, wplatając w swą opowieść elementy tzw. realizmu magicznego. Są one skromne i zasadniczo nie psują smaku powieści, niejako dokumentując żywotność i intensywność myślenia w kategoriach czarów właściwego dla całych społeczności Czarnego Lądu.

Całość jest napisana sprawnie, język nie tyle stanowi przeszkody, co wręcz dodatkowy atut książki. Również strona wydawnicza nie wzbudza jakichkolwiek zastrzeżeń, może z wyjątkiem prawdziwie szpetnej okładki, raczej odstraszającej niźli przyciągającej ku tak frapującej treści.

„Droga do domu” jest dla mnie jednym z większych pozytywnych zaskoczeń mijającego roku. Dowodzi ona doskonałego gustu i wyczucia redaktorĂłw Wydawnictwa Literackiego i jakkolwiek wątpię, czy kiedykolwiek doczeka się ona rangi przypisywanej wspomnianym „Korzeniom” - jak się zdaje przy mnogości wątkĂłw jest ona na to nie dość obszerna – tym niemniej moĹźe stanowić doskonałe remedium na łatwość osądĂłw polskiego czytelnika formułowanych pod adresem wydarzeń w Ferguson i innych miejscach StanĂłw Zjednoczonych Ameryki.