Szczepan Twardoch - KrĂłl

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : KrĂłl Autor: Szczepan Twardoch Ilość stron: 432 Wydawnictwo: Literackie Rok wydania: 2016 Cena: 44,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2019-06-15 Ocena: 80/100

Piękne samochody, kobiety, zimna wódka i gorąca krew. Boks, dzielnice nędzy i luksusowe burdele, błoto Woli i eleganckie ulice Śródmieścia. Żydzi i Polacy. Getto ławkowe i walki uliczne. Etniczny, społeczny, religijny i polityczny tygiel Warszawy 1937 roku. A ponad wszystkimi podziałami zasady gangsterskiego świata, w którym siła jest najcenniejszą walutą.

Wszystko zaczyna się w zatłoczonej sali Kina Miejskiego, gdzie rozentuzjazmowana publiczność przygląda się walce bokserskiej. Trwa ostatnie starcie w meczu o druĹźynowe mistrzostwo stolicy. Polscy kibice dopingują reprezentanta Legii — znanego falangistę Andrzeja Ziembińskiego. Z Ĺźydowskich trybun dobiegają okrzyki na cześć zawodnika klubu Makabi Warszawa, Jakuba Szapiry. Ten wieczĂłr naleĹźy do niego. WśrĂłd wiwatĂłw jednych i gwizdĂłw drugich, triumfowi Szapiry przyglądają się siedemnastoletni MojĹźesz Bernsztajn oraz Kum Kaplica — stary bojownik PPS, socjalista i krĂłl warszawskiego półświatka.

Czterdzieści lat później, w Tel Awiwie, emerytowany Ĺźołnierz Mosze Inbar pochyla się nad maszyną do pisania, by powrĂłcić do wieczoru, w ktĂłrym po raz pierwszy ujrzał na ringu pięknego, zuchwałego i niezmiernie pewnego siebie boksera. WĂłwczas nie wiedział jeszcze, Ĺźe w 1937 roku to właśnie Szapiro, prawa ręka Kaplicy, zabił jego ojca z powodu niespłaconego długu. Nie przypuszczał teĹź, jak wiele w jego Ĺźyciu zmieni jeden wieczĂłr i spotkanie z Kumem Kaplicą…

Przedwojenna Polska Ĺźydowska zdaje się dla współczesnego mieszkańca nadwiślańskiego kraju efemerydą, krainą wręcz nierealną, właściwą raczej dla fantastycznych bajań niĹşli rzeczywistością utraconą. JednakĹźe znacznie częściej jest to realność w ogĂłle nieznana, nieuświadamiana, właściwie nieobecna w podręcznikach i w wyobraĹşni przeciętnego Polaka. Po części więc fakt tej ignorancji wykorzystuje Szczepan Twardoch w swym „KrĂłlu”, ale teĹź i prĂłbuje ją przełamać.

W konsekwencji już od pierwszych stron czytelnik jest konfrontowany z polsko-żydowskimi klubami sportowymi, żydowskimi obrońcami Rzeczypospolitej w czasie wojny polsko-bolszewickiej, w końcu też z żydowską bandyterką, ale i polskim filo- oraz antysemityzmem.



„KrĂłl” to jednak rĂłwnieĹź powieść gangsterska, utrzymana nieco w stylu dzieł piĂłra Maria Puzo, choć moĹźe w dalej posuniętym stopniu niestroniąca od tych zdecydowanie brzydszych stron Ĺźycia, a nawet jego aberracji. Czytelnik będzie konfrontowany z róşnorakimi degeneratami i ich patologicznymi skłonnościami, tak Ĺźe czasami poczuje on nawet niechęć wobec kontynuacji lektury… a mimo to jednak do niej powrĂłci.

Autor bawi się konwencją, niejednokrotnie celowo spowalnia bieg akcji wdając się w bardzo długie dygresje, choć też intrygujące same w sobie. Nie gubi on bynajmniej wątku, sprawuje on pełną kontrolę nad tymi zabiegami, a gdy odbiorca już ułoży sobie w głowie wizję zakończenia, niczym złośliwe dziecko polski pisarz niejako rozsypie całą konstrukcję z tych mentalnych klocków.

„KrĂłl” to powieść o Nalewkach oraz sanacji, o getcie ławkowym i Berezie Kartuskie, o Makabi Warszawa oraz Bronisławie Piaseckim – autor nie boi się Ĺźadnego tabu, ma w swym twĂłrczym nosie co pomyślą o nim moraliści, kustosze narodowej pamięci czy krytycy międzywojennych porządkĂłw. W konsekwencji lektura dostarcza ogromnej przyjemności, mimo kryjącej się w tle wielkiej tragedii Holokaustu. A moĹźe właśnie ze względu na nią…