Roberto Bolaño - 2666

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : 2666 Autor: Roberto Bolaño Ilość stron: 1008 Wydawnictwo: Muza Rok wydania: 2012 Cena: 77,49 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2013-07-23 Ocena: 90/100

Czworo młodych literaturoznawcĂłw: Jean Claude'a Pelletiera (z Francji), Piera Moriniego (z Włoch), Manuela Espinozę (z Hiszpanii) i Liz Norton (z Anglii) łączy przyjaźń oraz fascynacja dziełem Benna von Archimboldiego, ktĂłrego literacka sława jest rĂłwnie wielka jak tajemnica otaczająca jego osobę: naleĹźy on do gatunku pisarzy zaginionych, ktĂłrych nikt go nigdy nie widział. Na wieść o tym, Ĺźe Archimboldi podobno przebywa w Meksyku, krytycy postanawiają wyruszyć na jego poszukiwanie. Tam, w Santa Teresa (zwierciadlane odbicie Ciudad Juarez okrytego niechlubną sławą „miasta-mordercy kobiet") dowiadują się o niekończącej się serii okrutnych zabĂłjstw kobiet, gwałconych, torturowanych, ktĂłrych ciała są porzucane następnie na pustyni i miejskich wysypiskach, zbrodni z ktĂłrymi policja i władze nie mogą albo nie chcą się uporać. To właśnie Santa Teresa, jak rĂłwnieĹź postać zaginionego pisarza są klamrami spinającymi w nierozerwalną całość pięć części powieści, ktĂłre mogą być czytane jako odrębne historie.

„2666” to tak naprawdę – jak moĹźemy teĹź przeczytać w powyĹźszym blurbie – nie jedna książka, lecz pięć odrębnych pozycji, w pewien sposĂłb ze sobą powiązanych, ktĂłre jednak śmiało moĹźna by było czytać rozdzielnie, w dowolnej kolejności, jak kolejne odsłony cykli, ktĂłre łączy jeden świat oraz (choć to juĹź niekoniecznie) osoba autora. W przypadku jednak recenzowanego dzieła byłby to wniosek mylący, nie jest bowiem tak, iĹźby autor „rozkręcał się” z kaĹźdą kolejną częścią, bynajmniej nie ostatnia z nich jest najobszerniejszą.

W „2666” kaĹźdy znajdzie coś dla siebie – czy to miłośnicy literatury obyczajowej, czy to pasjonaci róşnorakich kryminałów, czy teĹź w końcu fani pozycji historycznych. Czytelnik zetknie się tak ze współczesnym środowiskiem filologĂłw-krytykĂłw literackich, wiodących Ĺźycie ponad granicami, i to nie tylko terytorialnymi, dane mu będzie odwiedzić meksykańsko-amerykańskie pogranicze, zarazem stereotypowe i od tych stereotypĂłw stroniące, a takĹźe uda się wraz z Wehrmachtem w poszukiwaniu przestrzeni Ĺźyciowej na WschĂłd, by następnie z tego Wschodu bezładnie czmychnąć.



Chilijski autor unika łatwych środkĂłw i zabiegĂłw, wymyka się od wszelkich prĂłb zaszufladkowania. W chwili gdy czytelnik zaczyna się uśmiechać podczas lektury, czeka go wstrząs w postaci sterylnego, właściwego dla kronik policyjnych opisu kolejnych ofiar morderstw osĂłb właściwie niemal całkowicie bezbronnych tudzieĹź organizowania przez zwykłych urzędnikĂłw procesu likwidacji „nadprogramowych” ĹťydĂłw. Z kolei dosłownie chwilę później czeka go nagły atak komizmu, w postaci rekordzisty pod względem deportacji ze StanĂłw Zjednoczonych (ponad trzysta w ciągu czterech lat!) czy wpadek słynnych skądinąd literatĂłw (nie obywa się tu zresztą bez poloniki).

Ale bynajmniej nie jest tak, by Bolaño stronił od konstrukcji szufladkowej swych powieści, co zresztą niewprawionego czytelnika moĹźe dość frustrować, odrywając go od głównego wątku. Dobrym tego przykładem moĹźe być motyw Hansa Reitera, ktĂłry podczas pobytu w Ĺźydowskiej chałupie na Ukrainie odnajduje dziennik niejakiego Borysa Anskiego, następnie zaś za jego pośrednictwem dociera do osoby literata Iwanowa, święcącego najpierw triumfy, by następnie paść ofiarą czystki.

Sam język powieści jest zresztą dość kunsztowny. Jakkolwiek daleko mu do (prze)wyrafinowania Prousta złożoności i obszerności zdań Eco, niemniej jednak skłoni on czasami czytelnika do sięgnięcia po słownik, chyba że niezależnie od kontekstu swobodnie włada on takimi słowami jak solilokwium, diapazon, parafernalia czy jubel.

„2666” to powieść wymagająca od czytelnika inteligencji i co najmniej odrobiny erudycji, chęci zabawy konwencją, jak teĹź gonienia za myślą autora, choćby w zakresie samego tytułu. Nie jest to jednak zabawa absurdalna, „postmodernistyczna”, w związku z czym lektura dostarcza ogromnej przyjemności.