Richard Flanagan - Ścieżki Północy

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : ŚcieĹźki Północy (The Narrow Road to the Deep North) Autor: Richard Flanagan Ilość stron: 476 Wydawnictwo: Literackie Rok wydania: 2015 Cena: 44,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2016-05-01 Ocena: 85/100

Osadzony w japońskim obozie, którego jeńcy są wykorzystywani do pracy przy budowie Kolei Śmierci w Birmie, chirurg Dorrigo Evans nie może przestać myśleć o romansie z żoną swego wuja sprzed dwóch lat. Bliski rozpaczy codziennie musi walczyć o ocalenie podlegających mu żołnierzy przed głodem, cholerą, torturami... Pewnego dnia otrzymuje list, który zmieni jego życie na zawsze.

Jest to opowieść o wielu rodzajach miłości i śmierci, o wojnie i prawdzie, do której dochodzi się z wiekiem, o sukcesie, który osiąga się po to tylko, by uświadomić sobie, co się straciło.

Wielokrotnie na tych łamach przyszło mi juĹź formułować tezę, Ĺźe polska perspektywa drugowojennego konfliktu jest bardzo ograniczona, nie tylko nie wolna od mitĂłw, lecz kompletnie ignorująca działania zbrojne, w ktĂłre polscy Ĺźołnierze nie byli zaangaĹźowani, nawet jeśli miały one niemałe znaczenie dla losĂłw Rzeczypospolitej. Podobnie rzecz się ma ze znajomością faktĂłw poświęconych losom jeńcĂłw poddanych japońskiej Armii Cesarskiej, bynajmniej nie lepszym od tych, ktĂłrzy znaleĹşli się w mocy Wehrmachtu czy Armii Czerwonej. Tą lukę po części moĹźe wypełnić książka Richarda Flanagana pt. „ŚcieĹźki Północy”.

Co ciekawe, nie jest to typowa pozycja wspominkowa czy klasycznie wojenna. Autor snuje bowiem swoje rozwaĹźania wielowątkowo, osadzając akcję w róşnych okresach i miejscach, bynajmniej nie upierając się przy ściśle chronologicznym porządku. RĂłwnieĹź bohaterami czyni szereg postaci – jeńcĂłw, ich rodziny, a w końcu i katĂłw – stroniąc jednak od białoczarnej ornamentyki.



Oś fabuły koncentruje się wokół niejakiego Dorrigo Evansa, mężczyzny wywodzącego się z Tasmanii, która nawet z australijskiej perspektywy stanowi niejako koniec świata, który dzięki chirurgicznemu wykształceniu w czasie jenieckiej gehenny plasuje się w nieco wyższym kręgu piekieł, ale zarazem zmuszony jest codziennie podejmować decyzje, kto trafi na samo dno.

Nie jest to jednak bynajmniej postać kryształowa i pomnikowa, czego zresztą sam posiada świadomość – i co czyni go bliĹźszym czytelnikowi, bardziej ludzkim. Jest to takĹźe niepoprawny kobieciarz, ktĂłry świadomie wyrzuca sobie fakt, iĹź nie jest wiernym – ani nawet kochającym – mężem.

Płaszczyzna damsko-męska stanowi bardzo istotną warstwę całej powieści, można wręcz stwierdzić, że wysuwa się ona na same czoło, reszta zaś tworzy kontekst, w którym osadzone są jej personae dramatis. Wbrew pozorom okładka jest jak najbardziej na miejscu.

Trochę niewykorzystane zostały wątki poświęcone katom, są one trochę jakby niedomknięte i niesatysfakcjonujące. MoĹźna jednak powiedzieć, iĹź po trosze podobnie jest z samą japońską historią, ktĂłra z uwagi na Hiroszimę i Nagasaki nie do końca chce – i jest w stanie postawę tą zracjonalizować – się z nią rozliczyć.

„ŚcieĹźki Północy” to książka dojrzała, z pewnością niebanalna, autor wystrzega się bowiem oklepanych klisz czy schematĂłw. W konsekwencji niemal kaĹźdego czytelnika pozostawi ona z uczuciem niedosytu, wszystko to jednak w imię autorskiej suwerenności.