Poul Anderson - Olśnienie

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł :Olśnienie (Brain Wave) Autor: Poul Anderson Ilość stron: 216 Wydawnictwo: Dom Wydawniczy Rebis Rok wydania: 2023 Cena: 44,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2023-08-11 Ocena: 70/100

Pewnego dnia zatrzaśnięty w pułapce krĂłlik nagle pojął, jak się z niej wydostać. Znudzony tabliczką mnoĹźenia chłopiec, bazgrząc na kartce esy-floresy, „odkrył” rachunek róşniczkowy. Gospodyni domowa uświadomiła sobie, Ĺźe jej Ĺźyciu brak głębszego sensu, a w ośrodkach naukowych aĹź się zagotowało od nowych koncepcji i rewolucyjnych wynalazkĂłw…

Ziemia po raz pierwszy od kilkudziesięciu milionów lat wyszła z kosmicznego pola spowalniającego aktywność neuronową. Co czeka planetę, na której każda żywa istota doświadcza gwałtownego rozwoju inteligencji?

Wysoka inteligencja stanowi niewątpliwy powĂłd do dumy, przynaleĹźność choćby do takiej Mensy w niejednym towarzystwie stanowi o nobilitacji takiej osoby. Błyskotliwość intelektualną zwykło się bowiem postrzegać jako swego rodzaju gwarantkę Ĺźyciowego sukcesu, utoĹźsamiać z zaradnością, swego rodzaju „cudotwĂłrstwem” epoko nowoczesnej. Czy aby na pewno jest to jednak błogosławieństwo?

Zamysł Poula Andersona jest całkiem prosty – wyobraĹşmy sobie świat, w ktĂłrym wszyscy stają się znacznie, znacznie bardziej inteligentni: czy przed oczami staje nam raj? Społeczeństwo przeskakujące w mgnieniu oka kilka epok? Przekuwające miecze na lemiesze? Oczywiście nie, a dość powszechną tęsknotą staje się marzenie o powrocie do epoki jeśli nie głupoty, to bezmyślności.



Autor bynajmniej nie trywializuje tematu, wskazuje on, Ĺźe często tzw. pokĂłj społeczny jest efektem bezrefleksyjnego przyzwolenia na codzienną miałkość. Pogląd ten był nieoczywisty w epoce jego formułowania przed dekadami, lecz patrząc współcześnie na triumfalny pochĂłd róşnorakich populizmĂłw, trudno nie przyznać racji Andersonowi, ktĂłry zresztą po prostu „odrobił lekcje” z historii ludzkich rewolucji.

Wzrost inteligencji w świecie wykreowanym przez amerykańskiego pisarza nie dotyczy bynajmniej tylko ludzi, lecz również i (innych) zwierząt. Konsekwencje zaś pojawienia się samoświadomości u tych ostatnich, jak też wzrostu sprytu mogłyby się okazać przerażające na sposób właściwy wręcz dla horrorów.

„Olśnienie” to książka prowokatorska, choć bynajmniej niekontrowersyjna, raczej wręcz konserwatywna w swej konstrukcji. O słodka ignorancjo, o błogosławiona naiwności – chciałoby się wykrzyczeć.