Olga Tokarczuk - Anna In w grobowcach świata

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : Anna In w grobowcach świata Autor: Olga Tokarczuk Ilość stron: 196 Wydawnictwo: Literackie Rok wydania: 2015 Cena: 32,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2016-09-06 Ocena: 65/100

Poetyzowanie czy teĹź alegoryzowanie prozy jest zabiegiem zdradliwym, stosunkowo łatwo spychającym autora w czeluść pretensjonalności i nawet śmieszności, w najlepszym zaś razie czyniąc jego utwĂłr niezrozumiałym dla czytelnika, stanowiąc niejako szkic duszy pisarza, nieodczytywalny dla świata zewnętrznego z uwagi na nieznajomość unikalnego kodu. Jest to potknięcie zdarzające się nawet największym twĂłrcom – by wskazać chociaĹźby na (niedokończoną, co moĹźe stanowić pewne usprawiedliwienie) „Twierdzę” Antoine’a de Saint-ExupĂŠry’ego. Z drugiej moĹźe prowadzić do powstania dzieł wybitnych, właściwych chociaĹźby dla piĂłr Gabriela GarcĂ­i MĂĄrqueza czy Salmana Rushdiego. KtĂłrą drogą podążyła Olga Tokarczuk?

Pisarka postanowiła sięgnąć po sięgający początkĂłw cywilizacji ludzkiej sumeryjski mit o bogini Inannie, dokonując jego współczesnej reinterpretacji, poczynając od samego imienia bohaterki. W konsekwencji czytelnik zetknie się chociaĹźby ze słownictwem raczej nie kojarzącym się z kulturą Ĺťyznego Półksiężyca, by wskazać przykładowo na „geny” czy „windy”. To jednak tylko pozĂłr, w istocie autorka rozwaĹźa, jak dana opowieść zostałaby opowiedziana przez jego twĂłrcĂłw gdyby dane było się im narodzić na przełomie XX i XXI wieku (po Chrystusie).

Tematyka całości jest zaś ponadczasowa – to refleksja nad sensownością Ĺźycia ludzkiego, jak teĹź Ĺźycia w ogĂłle, w kontekście przemijalności świata, ktĂłrej najbardziej dobitnym przejawem jest zjawisko śmierci. Czy człowiek jest tylko ofiarą kaprysu, Ĺźartu wyĹźszych bytĂłw (tudzieĹź ich zupełnego braku), stanowi wyłącznie chwilowy zlepek materii?



Autorka snuje swoją opowieść z różnych perspektyw, ba, nawet przemawia głosem much, co jednak tylko w nieznacznym stopniu utrudnia odczytanie całości. Niekoniecznie jednak zabieg ten ubogaca książkę, jak się zdaje, podobny efekt można by było osiągnąć z zastosowaniem choćby narracji trzecioosobowej. Ot, licentia poetica.

Olga Tokarczuk pozwala sobie takĹźe na gorzką ocenę współczesności, z jej przywiązaniem do idei postępu i konsekwentnie wypieraną refleksją nad jego kosztami, rozwarstwieniem ludzkości na poszczegĂłlne „numerowane” światy. Z drugiej sposĂłb refleksja nad postrzeganiem człowieka przez pryzmat jego materialnego dorobku liczy sobie przecieĹź tysiąclecia.

„Anna In w grobowcach świata” nie uwiodła mnie w takim stopniu co inne książki wrocławskiej pisarki. Stanowi ona kolejny dowĂłd jej literackiej biegłości oraz szerokości horyzontĂłw, niemniej całości brak magii pozwalającej czytelnikowi się uwieść, jak to w przypadku dobrych mitĂłw zwykło bywać.