Halldór Kiljan Laxness - Duszpasterstwo koło lodowca

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : Duszpasterstwo koło lodowca (Kristnihald undir jĂśkli) Autor: HalldĂłr Kiljan Laxness Ilość stron: 202 Wydawnictwo: Poznańskie Rok wydania: 1978 Cena: (dostępna antykwarycznie) Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2016-06-17 Ocena: 65/100

Akcja utworu umieszczona została współcześnie, w małej wiosce islandzkiej położonej koło Lodowca, tam, gdzie ongiś przebywali bohaterowie Jules'a Verne'a. Wydarzenia rozgrywające się koło Lodowca frapują swą magią i niezwykłością. Ścierają się tu dwa odrębne światy - jeden racjonalistyczny, reprezentowany przez uczonego, badacza życia ludzkiego i kosmosu, oraz drugi - tajemniczy, pokazany przez pryzmat poczynań pastora Jona, wierzącego w siłę poezji i fantazji.

Przeciętny polski czytelnik prawdopodobnie nie ma Ĺźadnego pojęcia o literaturze islandzkiej, ba, niejednokrotnie nie będzie świadomy istnienia takiego kraju, co najwyĹźej będzie go kojarzył ze średniowiecznymi sagami. Tymczasem narĂłd ten wydał nawet noblistę, ktĂłrego jednym z bardziej znanych dzieł – choć niezwykłym i dla samego autora – jest „Duszpasterstwo koło lodowca”.

Książka nasuwa pewne skojarzenia z „Ulyssesem” Joyce'a czy „Moby Dickiem” Melville'a, a to z uwagi na jej konstrukcję, stanowiąca miszmasz gatunkĂłw, co poniekąd czyni ją atrakcyjną dla przedstawicieli innych muz, lecz problematyczną w odbiorze. Czasami uświadczymy więc typowo narracyjnej powieści, przy innej okazji zetkniemy się z formą dialogową, właściwą dla dramatu.

Bohaterem powieści jest młody – skądinąd anonimowy – absolwent teologii ze stołecznego ReykjavĂ­ku, ktĂłry zostaje delegowany przez lokalnego biskupa (a właściwie głowę luterańskiego kościoła narodowego) na islandzką prowincję w celu przeprowadzenia śledztwa w zakresie otoczonych nimbem tajemnicy nieprawidłowości w zakresie sprawowania obowiązkĂłw eklezjalnych pod lodowcem Snæfells przy wulkanie SnæfellsjĂśkull.



I przez pierwszą połowę opowieści czytelnik faktycznie trwa w przekonaniu, że już zaraz-za chwilę dotrze do jądra tego sekretu, powoli się jednak okazuje, że całość meandruje nie przez przypadek, lecz zaczyna zmierzać w innym kierunku.

„Duszpasterstwo pod lodowcem” moĹźe być róşnorako odczytywane, a to jako satyra pod adresem modnego w czasach pisania tej pozycji New Age'u oraz pseudonauki, a to jako kuplet pod adresem pogrobowcĂłw romantyzmu, a to jako kpina z nowych mĂłd.

Z drugiej strony książkę ciekawie odczytuje się współcześnie, z perspektywy upływu półwiecza i zmian obyczajowych, które w tym czasie nastąpiły. Również łowcy poloniców mogą poczuć się usatysfakcjonowani i dopatrzeć się źródeł popularności pewnego krajowego produktu.

„Duszpasterstwo koło lodowca” z pewnością nie jest pozycją dla kaĹźdego, moĹźliwe jest nawet sformułowanie pod jego adresem zarzutĂłw zawierających słowa „ramota” czy „czytadło”. Gdy jednak sobie czytelnik zada głębsze pytanie o zamysł twĂłrcy, nagle traci on pewność. Zapowiadana tajemniczość w istocie staje się więc ciałem.