Edmund de Waal - Zając o bursztynowych oczach. Historia wielkiej rodziny zamknięta w małym przedmiocie

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : ZajÄ c o bursztynowych oczach. Historia wielkiej rodziny zamknięta w małym przedmiocie (The Hare with Amber Eyes: a hidden inheritance) Autor: Edmund de Waal Ilość stron: 392 Wydawnictwo: Czarne Rok wydania: 2018 Cena: 39,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2019-05-05 Ocena: 55/100

Zapewne kaĹźdy (czy kaĹźda) z nas na pewnym etapie Ĺźycia zadumał się nieco głębiej nad swoim pochodzeniem, losami swoich przodkĂłw, ich zmartwieniami i ambicjami Ĺźyciowymi, ktĂłre z dzisiejszej perspektywy mogą się zdawać przebrzmiałymi czy wręcz groteskowo zabawnymi. I choć nieraz pełno w nich róşnorakich nawet nie szarości, co okresĂłw zupełnego mroku, to z perspektywy nawet nie czasu, co kolejnych pokoleń nieco łatwiej o przychylne spojrzenie. Czy „Zając o bursztynowych oczach” zalicza się do tej kategorii literatury?

Autor dość sprytnie konstruuje osnowę swej opowieści wobec japońskiej figurki netsuke, a to tytułowego zająca. Początkowo czytelnik moĹźe zresztą ulec wraĹźeniu, iĹź to ten przedmiot będzie stanowił głównego „bohatera” historii, brytyjski twĂłrca zagłębia się bowiem w opowieść danej dziedziny sztuki, jej korzeniach, jak teĹź ĹşrĂłdła europejskiej „kariery” jej przedstawicieli.

W istocie jest to jednak pozĂłr, gdyĹź rzeczona pozycja to saga rodzinna wedle wszystkich klasycznych kanonĂłw. Przedstawia ona dzieje rodu Ephrussich – czy teĹź Efrussich – ktĂłrych protoplasta wywodził się gdzieś z berdyczowskiego sztetłu, a ktĂłry następie poprzez Odessę rozdzielił się na dwa potężne konary osiadłe w ParyĹźu i Wiedniu.



Potężne w wielu rozumieniach tego słowa, nade wszystko jednak finansowo, co w epoce burżującej się i komercjalizującej Europy pociągało za sobą również niemało wpływy kulturalne, czytelnika nie powinien więc dziwić fakt, iż na łamach rzeczonej pozycji niejednokrotnie natknie się na nazwiska znane z kart podręczników literatury czy sztuki, bynajmniej nie tylko w kategoriach konkretnych dzieł.

Nie jest potrzebna głęboka znajomość historii, by uświadomić sobie, że osiadając we wspomnianych miastach na przełomie XIX i XX wieku wspomniany ród naraził się na wiele dziejowych burz, czasami lokujących jego przedstawicieli po przeciwnych stronach barykady (bo jednak nie okopów), a przy innej okazji łączących w zapisach ustaw norymberskich.

„Zając o bursztynowych oczach. Historia wielkiej rodziny zamknięta w małym przedmiocie” to książka o potencjale arcydzieła… ktĂłrym jednak nie jest. Niestety recenzowana książka jest po prostu nużąca, niezdolna konkurować z innymi tytanami gatunku. Nie sposĂłb nie uwolnić się od wraĹźenia, Ĺźe stała się ona zakładnikiem pokrewieństwa autora z opisywanymi osobami, stając się przez to niezdolną do głębszego obiektywizmu i zadośćuczynienia oczekiwaniom czytelnika.