Christoph Ransmayr - Cesarski zegarmistrz

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : Cesarski zegarmistrz (Cox oder der Lauf der Zeit) Autor: Christoph Ransmayr Ilość stron: 272 Wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Rok wydania: 2018 Cena: 39,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2018-12-29 Ocena: 70/100

Alister Cox, angielski zegarmistrz i twĂłrca automatĂłw, po tragicznej śmierci cĂłrki porzuca swoje rzemiosło i pogrąża się w rozpaczy. Szansę na wybawienie odnajduje w niespodziewanej propozycji – sam cesarz Chin prosi go, aby przybył do Zakazanego Miasta i stworzył trzy zegary, jakich jeszcze świat nie widział. Gdy jednak Cox trafia na dwĂłr, zaproszenie i szczodre obietnice wszechwładnego monarchy okazują się czymś innym.

W epoce powszechnie dostępnych zegarkĂłw elektronicznych, kwarcowych, ba, pomiaru czasu dokonywanego z wykorzystaniem zegarĂłw atomowych, profesja zegarmistrza straciła wiele ze swej tajemniczej nobliwości, niejako degradując się do poziomu rzemieślnika odpowiedzialnego za wymianę baterii, czasami najwyĹźej broniąc swej fachowości w zderzeniu z „antycznymi” czasomierzami, uzyskując jednak w ten sposĂłb niezbyt popularną renomę reliktu. „Cesarski zegarmistrz” czytelnika nawykłego do operowania tego rodzaju kalkami myślowymi i konwencjami zabiera więc w istną podróş w czasie i przestrzeni.

Akcja powieści rozgrywa się w XVIII wieku w realiach wciąż tajemniczego dla Europejczyka Orientu, po wielokroć bardziej odmiennego od jego współczesnej zglobalizowanej, zokcydentalizowanej wersji. Czytelnik nie uświadczy jednak nagłych zwrotĂłw akcji czy barwnych dialogĂłw, dla austriackiego autora znacznie istotniejszy jest bowiem nastrĂłj – i czas.



Bo właśnie czas jest głównym bohaterem tej powieści, pokonując wszelkie ludzkie aspiracje i marzenia, czy to te wielkie – o monumentalności i nieśmiertelności – czy to te bardziej powszednie, jak pragnienie miłości drugiego człowieka czy teĹź choćby pozostawienia po sobie spuścizny w dzieciach, drugim człowieku.

I to właśnie ta perspektywa dopiero pozwala uczciwie spojrzeć na miałkość własnych starań, nade wszystko zaś dostrzec nawet nie wadliwość, co śmieszność codziennych zabiegów. Pisarz ani razu nie formułuje własnych wniosków, mimo że te niejednokrotnie nasuwają się same, przymuszając jednak czytelnika do uczciwego wyrażenia ich we własnym zakresie.

„Cesarski zegarmistrz” nie jest książką porywającą, nie oczarowuje, nie syci wcześniej wywołanego przez siebie apetytu. Nie taki był jej cel. Jakkolwiek dwa wieki później i ten dogmat został obalony przez Einsteina i jego kontynuatorĂłw, to jednak w naszej wąskiej skali to upływ czasu jest jedynym władcą absolutnym.