Anthony Doerr - Światło, którego nie widać

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : Światło, ktĂłrego nie widać (All the Light We Cannot See) Autor: Anthony Doerr Ilość stron: 640 Wydawnictwo: Czarna Owca Rok wydania: 2015 Cena: 39,99 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2016-05-10 Ocena: 80/100

Marie-Laure mieszka wraz z ojcem w Paryżu, jako sześciolatka traci wzrok i odtąd uczy się poznawać świat przez dotyk i słuch.

Pięćset kilometrów na północny wschód od Paryża w Zagłębiu Ruhry mieszka Werner Pfennig, który jako mały chłopiec stracił rodziców. Podczas jednej z zabaw Werner znajduje zepsute radio, naprawia je i wkrótce staje się ekspertem w budowaniu i naprawianiu radioodbiorników. Odtąd Werner poznaje świat, słuchając radia.

Kiedy hitlerowcy wkraczają do Paryża, dwunastoletnia Marie-Laure i jej ojciec uciekają do miasteczka Saint-Malo w Bretanii.

Werner Pfennig trafia tam kilka lat później. SłuĹźy w elitarnym oddziale Ĺźołnierzy, ktĂłry zajmuje się namierzaniem wrogich transmisji radiowych. Podczas nalotu aliantĂłw na Saint-Malo losy tej dwĂłjki splatają się…

Czy świat jest do bĂłlu racjonalny i oparty wyłącznie na materii (i energii, by pamiętać o Einsteinie), czy teĹź „mędrca szkiełko i oko” nie jest w stanie dostrzec całej złoĹźoności rzeczywistości, w istocie znacznie bogatszej? Zagadnienie te towarzyszy ludzkości właściwie od pradziejĂłw, będąc przedmiotem rozwaĹźań filozofĂłw, naukowcĂłw i artystĂłw wszelakiego rodzaju i autoramentu. Zmierzyć się z nim postanowił rĂłwnieĹź i Anthony Doerr.

Konstrukcja „Światła, ktĂłrego nie widać” jest bardzo prosta – na książkę składa się wiele krĂłtkich, maksymalnie kilkustronicowych, rozdziałów, prezentujących na zasadzie przeplatanki losy dwĂłch zasadniczo dziecięcych postaci, z rzadka racząc czytelnika interludiami, czy to odwołującymi się do innych osĂłb, czy teĹź dokonujących swoistych przeskokĂłw w czasie. Całość jest jednak bardzo przejrzysta, sprzyja tyleĹź lekturze nieprzerwanej, co i tej właściwej dla podróşy środkami komunikacji miejskiej.



Wbrew przypuszczeniom niektórych czytelników tytuł bynajmniej nie stanowi odpowiedzi, są to bowiem słowa padające z ust zdecydowanego zwolennika materialistycznej koncepcji świata. Jednakże aż do ostatniej strony odbiorcy przyjdzie się zmagać z pytaniem, czy klątwa stanowiąca oś powieści jest czymś rzeczywistym, czy też jest to zupełny wymysł, próba doszukiwania się prawidłowości w zupełnej przypadkowości.

Atrakcyjną samą w sobie jest już otoczka historyczna, akcja bowiem ulokowana jest w okresie bezpośrednio poprzedzającym II wojnę światową, jak też i podczas tych wielkich zmagań zbrojnych. Czytelnik zaś zwłaszcza z Wernerem trafia do samej jaskini lwa, najpierw poddając się esesmańskiej indoktrynacji, następnie zaś uczestnicząc w zmaganiach frontu wschodniego.

Co jednak szczególnie istotne, autor stroni od utartych klisz, unika monumentalizacji bądź demonizacji swoich postaci, czego doskonałym przykładem może być niejaki Volksheimer, czyli modelowy przedstawiciel rasy aryjskiej, znakomity i zdeterminowany żołnierz, bynajmniej jednak niepozbawiony życia wewnętrznego czy głębszych odruchów.

„Światło, ktĂłrego nie widać” jest przedstawicielem modnego obecnie gatunku książek prĂłbujących na wzĂłr marquezowski umagiczniać czasy wojenne, wychodząc jednocześnie z załoĹźenia, Ĺźe II wojna sama w sobie ułatwi sprzedaĹź książki bądĹş utrzymanie uwagi czytelnika bez szczegĂłlnego nakładu sił. Co jednak istotne, Anthony Doerr ma mimo to do przekazania coś głębszego, co wyróşnia jego dzieło z zalewu innych klonĂłw.